insülin direnci nedir,belirtileri, nedenleri, tedavisi, testi, hesaplanması

insülin direnci nedir

İNSÜLİN DİRENCİ NEDİR BELİRTİLERİ NEDENLERİ VE TEDAVİSİ

İnsülin direnci hakkında Prof Dr Osman Müftüoğlu açıklayıcı bilgiler verdi. İnsülin direnci nedir, belirtileri nelerdir, nasıl anlaşılır, nedenleri nelerdir ve nasıl tedavi edilir Doktor Müftüoğlu bakınız nasıl açıklıyor.

İnsülin Direnci Nedir:

İnsülin, pankreastan salgılanan kan şekerini düşürücü etkisi olan bir hormondur. Pankreasın salgıladığı insülinin vücutta tam olarak kullanılamamasına insülün direnci denir. İnsülin direnci olan hastalarda , kan şekerinin kas, yağ ve karaciğer hücrelerine girmesi zorlaşmıştır. Bu nedenle kanda şeker birikimi meydana gelmektedir. Bu durumda pankreas hücrelere daha fazla şeker almak için daha çok insülin üretmeye ve normalden daha fazla çalışmaya başlayabilir. En sonunda ise pankreas yorulacak ve yeterli insülin sağlama yeteneğini kaybedecektir.

İnsülin Direnci Belirtileri:

* Kilo almak insülin direnci belirtilerinin başında gelir.
* Kanda şeker ve insülin fazlalığı görülür.
* Kan basıncının yükselmesi: 130/85 mmHg ve üzeri olması başlıca belirtisidir.
* Bel çevresinin genişlemesi (erkeklerde 100, kadınlarda 88 cm.nin üzerine çıkması)
* Karaciğer yağlanması insülin direnci belirtilerindendir.
* Trigliseridin yüksekliği (200 mg.ın üstündeki değerler)
* HDL kolesterol düşüklüğü (40 mg/dl.nin altındaki değerler)
* Ürik asit yüksekliği de insülin direnci belirtisidir.
* Polikistik over sendromu ,
* Kortizonlu ilaç tedavileri,
* Yaşlanma ve hareketsiz yaşam biçimi,
* Sabah yorgunlukları,
* Gece uykudan kalkıp tatlı bir seyler yemek,
* Öğle yemeği sonrasi yorgunluk ve halsizlik şikayetleri insülin direncinin belirtileri olabilir.

İnsülin Direnci Nasıl Anlaşılır:

Eğer yukarıda sayılan belirtilerden en az 3 tanesi teşhis edilmiş ise kişide insülin direnci başlamış demektir. Saydığımız belirtiler insülin direncinin ortaya çıktığını göstermektedir.

İnsülin Direnci Olan Hastalarda Hangi Hastalıklar Görülür:

* Şeker hastalığı/Erişkin tipi diyabet,
* Obezite/şişmanlık,
* Koroner kalp hastalığı/inme ve felçler,
* Bazı kanserler (meme, prostat),
* Hipertansiyon,
* Karaciğer yağlanması/yağlanmaya bağlı iltihaplanma,
* Gut hastalığı,
* İnsülin direncine yakalanan kişilerde reaktif hipoglisemi ataklarının, gizli şekerin, bellek bozukluklarının, Alzheimer hastalığı gelişme ihtimalinin, depresyon ve panik atakların, uyku apnesi ve horlamaların, kan pıhtılaşmasında bozulmaların beklenenden daha sık görüldüğünü kanıtlayan bulgular elde edildi.

İnsülin Direnci Nedenleri:

* İnsülin direnci genetik olabiliyor. Eğer ailenizde insülin direnci hastalığı olanlar varsa sizde de çıkma ihtimali yüksektir. * İnsülin direnci daha çok kilolu kişilerde ortaya çıkmaktadır.
* Gebeliğinde kan şekeri yükselenlerde daha sonra insülin direnci ortaya çıkabiliyor.
* Yaşlandıkça insülin direnci riski artar.
* Bel çevresinin erkekte 94 cm’den kadında 80 cm den fazla olması insülin direnci nedeni olabilir.
* Tansiyon yüksekse (130/85 mmHg den fazla) risk artar.
* Ürik asit yüksekse insülin direnci olabilir.
* HDL düşükse (<40 mg/dl) * Trigliserid yüksek (>150 mg/dl)
* Açlık kan şekeri 90 mg/dl den fazla olanlar
* CRP yüksekliği
* Adiponektin düşüklüğü
* Kortizon içeren ilaçlar insülin direncine neden olabilir.
* Beta bloker ilaçlar hastalığa sebep olur.
* Büyüme hormonu tedavisi,
* Östrojen tedavisi,
* Bazı psikiyatri ve depresyon ilaçları (olanzapin, risperidon),
* Tüberküloz ilaçları (rifampisin, izoniazid),
* Progesteron ilaçları,
* Genetik insülin direnci hastalıkları (lipodistrofi, insülin reseptör mutasyonu)
* İnterferon
* Tansiyon tedavisinde kullanılan tiazit diüretik ilaçları insülin direncine enden olabilir.

İnsülin Direnci Riskini Artıran Faktörler:

* Fazla kilo,
* Sigara içmek,
* Alkol içmek,
* Hareketsiz yaşam,
* Unlu, şekerli gıdaları fazla yemek,
* Hemokromatozis denilen demir depolanma hastalığı, ferritin yüksekliği,
* Kafeinli içecekler: Kahve , çay, kola, enerji içecekleri,
* Cushing Hastalığı denilen aşırı kortizol hormon salgılanması durumu,
* Gastroparezi denilen midenin fonksiyon bozukluğu,
* Fruktoz ve mısır şurubu kullanmak,
* Hipogonadizm denlen testosteron hormon azlığı,
* Akromegali denilen büyüme hormon aşırı salgılanması hastalığı,
* Stres, depresyon, üzüntü, sıkıntı,
* Uykusuzluk,
* D vitamini eksikliği,
* Krıonik karaciğer hastalıkları, hepatit C,
* Feokromositoma ( Böbreküstü bezi tümörü),
* Hipertiroidizm (Tiroit bezinin aşırı çalışması),
* Aldosteronoma (Böbrek üstü bezinden aşırı aldosteron hormon salgısı),
* Migren,
* Sedef Hastalığı,

İnsülin Direnci Testi :

İnsülin direnci testi, HOMA-IR testi vücutta bir insülin direnci olup olmadığını anlamaya yarayan bir testdir. Sabah,ortalama 10-12 saatlik bir açlıktan sonra kandan alınan örnekten yapılmaktadır. Insüline karşı çevre dokuların verdiği cevabı değerlendirmek için kullanılan bir testtir.İnsülin direnci oluştuğunda kan glukoz düzeyini normal aralıkta tutabilmek için insülin salınımında artış görülür.HOMA testi olarak da bilinen İnsülin direnci testi ,insülin duyarsızlığını veya insülin direncini değerlendirmek için kullanılmaktadır. Sağlıklı kişilerde veya insülin direnci olmayanlarda HOMA testi değerinin 2.5′in altında olmalıdır.2,5 ve üstü değerler ise bizlere insülin direnci varlığını düşündürür.

İnsülin Direnci Tedavisi:

İnsülin direncinin nedeni yağ dokusundan salgılanan hormonların yaptığı bozukluk olduğundan yağ dokusunun azaltılması tedavideki ana hedeftir. Kilo kontrolü için uygulanan diyet ve egzersizin yanısıra ilaç kullanımı da tedavinin önemli bir parçasıdır. İnsülin direnci sorununu çözmenin en etkili yolu kilo vermektir. Kilo vermek kan şekerini kontrolünü dengeler, kan basıncını düşürür, trigliseridi normal değerlere getirir.

İnsülin direnci genellikle genetik kökenli bir hastalıktır. Bu sebeple asla tamamen yok edilemez, sorun kökünden çözülemez ama pek çok genetik sorun gibi o da yönetilebilen, kontrol altına alınabilen bir problemdir. İnsülin direncini komtrol altına alabilmek için bilgili bir hasta ile uzman bir sağlık ekibinin birlikte çalışması gerekir. İnsülin direncini normale getirmek, sadece ilaç yutmak veya yalnızca diyet yapmakla mümkün olmaz. Mutlaka egzesizde gereklidir.

Sorunun çözümü, kilo vermekten geçiyor. Mevcut kilonun yüzde 10’unun kaybı, orta ve uzun vadede mükemmel yararlar sağlıyor ama ne var ki insülin direncini yönetmeyi öğrenmeden kilo vermek oldukça zor, hatta imkânsız. Bir miktar kilo verilse de bir süre sonra fazlasıyla geri alınıyor. Bunun için mutlaka medikal bir kilo programı”şarttır. Çoğu hastada “diyet+egzersiz+ilaç” üçlüsü olmadan başarılı olmak mümkün değil.

İnsülin direncini azaltmak için en etkili ilaç, Metformin’dir. Metformin, dokularda insülinin etkinliğini artırıyor. Dolayısıyla şekerin kullanımı da artıyor. Bununla beraber metforminin, bazı yan etkileri olabileceği için mutlaka doktor kontrolünde kullanılması gerekiyor. Ayrıca hamilelerin kullanmaması gerekir. Karaciğer, böbrek yetmezliği olanlarda da kullanmamak gerekir.

İnsülin direncini azaltan ilaçlar arasında “tiazolidindionlar” da var. Bu grupta yer alan ilaçlar (pioglitazon, rosiglitazon, troglitazon) dokuların insüline duyarlılığını artırdıklarından insülin rezistansını kırmak için kullanılırlar. Bu ilaçların da mutlaka doktor tarafından önerilmesi halinde kullanılması lazımdır.

Aynı amaçla “alfa-glukosidas baskılayıcılar”dan ve “benfotiyamin”den de yararlanmak mümkündür. Unutmayın, bu ilaçlardan hangilerinin ne dozlarda, ne süre ile ve ne sıklıkta kullanılacağına yalnızca doktorlar karar vermelidir.

İnsülin direnci tanısı konulduktan sonra pankreasın kan şekerini normal düzeyde tutması için gerekli olan rezerv çok azalmıştır. Ne yazık ki vücudumuz insülin salgılayan hücreleri tekrar yerine koymak gibi bir özelliği yoktur. O yüzden şeker hastalığının yapacağı tahribatların önlenmesinde zaman geçirilmeden eksikliği çekilen insülin hormonunun yerine konulması yaşam kalitesini ve süresini uzatmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte iğne yapmak artık çok kolay ve acısız olmaktadır. Çeşitli kaynaklardan faydalanarak hazırlanmıştır. Uzman doktor açıklamalarından alıntılar şeklinde düzenlenmiş bir yazıdır. Sağlıklı günler dileriz.www.kadinlariz.com

 


 

Yorum Yazın

E-posta adresiniz asla paylaşılmaz. Gerekli alanlar işaretlenmiştir *